De papieren schenking is een veel gebruikte vorm van estate planning in Nederland. Papieren schenkingen zijn een manier om bij leven vermogen, ook als dat vermogen niet liquide is zoals de overwaarde op een woning, te schenken. Het vermogen wordt namelijk wel geschonken, maar nog niet daadwerkelijk betaald. Het vermogen wordt schuldig gebleven en dat schuldig gebleven bedrag wordt als schuld in de nalatenschap van de schenker meegenomen en (in de regel) bij de afwikkeling van die nalatenschap daadwerkelijk betaald. Daarmee wordt onder meer beoogd om optimaal gebruik te maken van de eerste tariefschijf in de schenk- en erfbelasting, en (dus) om zoveel mogelijk te voorkomen dat vermogen in de tweede, hogere tariefschijf wordt belast.

Om gebruik te maken van deze vorm van estate planning moet de papieren schenking worden vastgelegd in een notariële akte, én moet de schenker aan de begiftigde over het geschonken / schuldig gebleven bedrag een vaste rekenrente van 6% per jaar betalen. Het rentebedrag wordt dus wel (jaarlijks) daadwerkelijk overgemaakt aan de begiftigde. Omdat het echter om een bedrag aan rente gaat, is dat bedrag niet belast met schenkbelasting.

Recent hebben zich twee interessante ontwikkelingen voorgedaan:

• Ten eerste heeft de staatssecretaris van Financiën de Tweede Kamer op 12 januari 2026 geïnformeerd over het uitgewerkte moderniseringsvoorstel van onder andere de rekenrente in het kader van de papieren schenking (zie hier);
• Ten tweede heeft de Rechtbank Noord-Holland op 24 december 2025 een papieren schenking ontbonden omdat de schenker de rente niet meer kon betalen.

Ontwikkelingen ten aanzien van het rentepercentage

De verplicht door de schenker te betalen rente van 6% geldt al sinds 1980 en is sindsdien niet meer gewijzigd. Inmiddels ligt de marktrente aanzienlijk lager en is de levensverwachting gestegen. De staatssecretaris van Financiën heeft daarom aangekondigd het rentepercentage te willen aanpassen. De verwachting is momenteel dat het rentepercentage wordt verlaagd naar ongeveer 3%, waarbij overigens wordt opgemerkt dat het de bedoeling is dat de rente jaarlijks wordt geactualiseerd met een voortschrijdend gemiddelde van de risicovrije rente.

Deze wijziging leidt ertoe dat:

• Er jaarlijks voor elke euro aan papieren schenking minder liquide vermogen (via de rente) onbelast kan worden overgedragen;
• Het daarentegen aantrekkelijker wordt om grotere bedragen op papier te schenken, omdat voor iedere euro aan liquide vermogen meer op papier kan worden geschonken.

De beoogde ingangsdatum van deze wijziging ligt in 2028. Of en in welke vorm de regeling daadwerkelijk wordt aangepast moet nog blijken.

Financieel zwaar weer: schenker kan de rente niet meer betalen  

Een papieren schenking is geen vrijblijvende afspraak, aangezien er jaarlijks tot aan de dood rente betaald moet worden. Dat kan op termijn een zware verplichting worden. Het is dan ook van belang om goed ingelicht te worden over de mogelijke risico’s van een papieren schenking. Een recente uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland uit 2025 laat dit zien.

In deze zaak had een moeder in het verleden meerdere papieren schenkingen gedaan aan haar twee kinderen. De totale schuld bedroeg in totaal ruim €930.000,-. Daarover was zij jaarlijks 6% rente verschuldigd. Moeder kon echter met haar huidige financiële situatie de renteverplichtingen amper nog dragen.

De rechtbank oordeelde dat er in dit geval sprake was van een onvoorziene wijziging van omstandigheden, zoals bedoeld in artikel 6:258 BW.  Zij zou haar levensstijl moeten aanpassen of andere financiële verplichtingen moeten aangaan om aan de renteverplichtingen te kunnen voldoen. Hier hadden partijen bij het sluiten van de overeenkomst geen rekening mee gehouden en dit maakte het onaanvaardbaar om moeder aan de rentebetalingsverplichting voortvloeiend uit de papieren schenking te houden. De rechtbank besliste dan ook tot ontbinding van de schenkingsovereenkomst.

Voor de schenker liep deze zaak dus goed af. Dat het ook anders had kunnen aflopen, illustreert de zaak die eerder diende bij het Hof Den Bosch.

Slotsom

Kortom, de papieren schenking kan een effectief middel zijn om vermogen fiscaal gunstiger over te dragen, maar brengt tegelijkertijd risico’s met zich. Die risico’s blijven bestaan na (eventuele) modernisering van de rekenrente. Dat geldt te meer als een relatief hoog bedrag op papier wordt geschonken en de rente vervolgens als gevolg van actualisering omhooggaat.

Wilt u weten of een papieren schenking in uw geval verstandig is, of over de mogelijkheden bij betalingsproblematiek? Neem dan gerust contact op!

Dies van den Berg en Louise Ravenstijn